Ponad pół wieku po tym, jak odjechał ostatni pociąg pasażerski, debata na temat ponownego przyłączenia Torrevieja do hiszpańskiej sieci kolejowej nabiera rozpędu.
Torrevieja nie jest już stosunkowo małym nadmorskim miasteczkiem, które utraciło połączenie kolejowe w 1970 roku. Obecnie jest to dynamicznie rozwijające się miasto, w którym mieszka ponad 113 000 mieszkańców, a liczba ludności zwiększa się drastycznie w okresie letnim. Jest to również jedno z najważniejszych gospodarek turystycznych na południu Costa Blanca.
Pomimo rozwoju, miasto nadal nie ma bezpośredniego połączenia kolejowego.
Mieszkańcy i turyści podróżujący do Alicante, Murcji lub innych części Hiszpanii muszą w dużej mierze polegać na prywatnych samochodach, autobusach lub taksówkach. Osoby chcące kontynuować podróż pociągiem zazwyczaj muszą udać się do Alicante, Orihueli lub Murcji.
Dla zwolenników przywrócenia dostępu do kolei, liczba ludności Torrevieja, znaczenie gospodarcze i liczba turystów sprawiają, że coraz trudniej uzasadnić brak dworca.
Kolej zbudowana wokół soli
Pierwotna linia kolejowa w Torrevieja została otwarta w 1884 roku jako odnoga łącząca miasto z linią Alicante–Murcia w Albatera-Catral.
Trasa ta odgrywała ważną rolę w lokalnej gospodarce, zwłaszcza w transporcie soli z warzelni soli w Torrevieja, o międzynarodowym znaczeniu. Połączenia pasażerskie zapewniały również mieszkańcom połączenia z miastami w głębi lądu i szerszą krajową siecią kolejową.
Jednak linia weszła w długi okres schyłku, ponieważ transport drogowy się rozrósł, a inwestycje przeniosły się z mniejszych linii kolejowych.
Ostatni pociąg pasażerski wyruszył w styczniu 1970 roku. Choć istniały nadzieje, że zamknięcie będzie tymczasowe, pociągi nigdy nie wróciły.
Części dawnego korytarza kolejowego zostały wchłonięte przez miejski krajobraz lub przekształcone w Torrevieja Greenway, przez co ponowne otwarcie tej historycznej trasy jest mało prawdopodobne.
Dlatego każde nowoczesne połączenie kolejowe wymagałoby wybudowania znacznej części nowej infrastruktury, a nie tylko odnowienia starych torów.
Co mogłaby zaoferować nowa kolej?
Najbardziej oczywistą korzyścią byłaby lepsza łączność.
Nowoczesna kolej lub tramwaj-pociąg mogłaby połączyć Torrevieja z lotniskiem Alicante-Elche Miguel Hernández, miastem Alicante, Orihuelą, Murcją i szerszym śródziemnomorskim korytarzem kolejowym.
Dla mieszkańców mogłoby to stanowić alternatywę dla jazdy po intensywnie użytkowanych drogach, takich jak N-332 i CV-95. Dla turystów mogłoby to ułatwić dotarcie do Torrevieja bez konieczności wynajmowania samochodu lub organizowania prywatnego transferu z lotniska.
Potencjalne korzyści wykraczałyby poza wygodę.
Niezawodne połączenie transportu publicznego mogłoby zmniejszyć natężenie ruchu drogowego, obniżyć emisje związane z transportem i poprawić mobilność osób młodych, starszych oraz tych, którzy nie mogą lub nie chcą prowadzić samochodu.
Może to również ułatwić pracownikom dojazdy między Torrevieją a sąsiednimi ośrodkami zatrudnienia, takimi jak Murcia czy Alicante, a jednocześnie umożliwić lokalnym przedsiębiorstwom łatwiejszy dostęp do klientów, pracowników i gości z całego regionu.
Latem, gdy liczba ludności na tym obszarze wzrasta i wzrasta obciążenie sieci drogowej, szczególnie widoczna staje się wartość alternatywnego, wydajnego transportu publicznego.
Dostęp do lotniska pozostaje centralnym punktem debaty
Bezpośrednie połączenie z lotniskiem Alicante-Elche to jeden z najmocniejszych argumentów zwolenników.
Torrevieja oferuje obecnie bezpośrednie połączenie autobusowe z lotniskiem, a połączenia autobusowe w regionie Vega Baja uległy poprawie. Jednak autobusy nadal są narażone na korki i mogą nie zapewniać takiej częstotliwości, przepustowości ani zasięgu połączeń kolejowych.
Połączenie kolejowe lub tramwajowe z lotniskiem umożliwiłoby pasażerom dalszą podróż do Alicante, Elche, Benidormu i innych miejsc, bez konieczności korzystania z prywatnego pojazdu.
W zależności od wybranej trasy mogłaby ona również obsługiwać miejscowości położone pośrednio, takie jak Guardamar del Segura, Rojales i obszary przybrzeżne Orihuela.
Ta szersza rola regionalna może okazać się kluczowa. Kolej zaprojektowana wyłącznie dla centrum Torrevieja mogłaby mieć trudności z uzasadnieniem swoich kosztów, podczas gdy korytarz obsługujący kilka gęsto zaludnionych i uzależnionych od turystyki gmin mógłby stanowić silniejsze uzasadnienie ekonomiczne i społeczne.
Dlaczego to się nie wydarzyło?
Problem nie polega na braku propozycji.
Przez dziesięciolecia partie polityczne i administracja publiczna wielokrotnie dyskutowały o połączeniach kolejowych, tramwajowych i kombinowanych z Torrevieją. Przeprowadzono analizy potencjalnych połączeń z Orihuelą, lotniskiem Alicante-Elche i innymi częściami Vega Baja.
Jednak nikt nie wyszedł poza tę początkową dyskusję.
Koszty stanowią jedną z głównych przeszkód. Budowa nowoczesnej linii kolejowej przez rozwinięte obszary miejskie i nadmorskie wymagałaby nabycia gruntów, skomplikowanych prac inżynieryjnych, nowych stacji oraz potencjalnie kosztownych mostów, tuneli lub przebudowy dróg.
Odpowiedzialność to kolejny problem.
Projekt tej skali wymagałby współpracy między Radą Miasta Torrevieja, sąsiednimi gminami, rządem Walencji i hiszpańskim Ministerstwem Transportu. Każda administracja ma inne obowiązki, budżety i priorytety polityczne.
Nie ma również zgody co do formy, jaką powinno przyjąć to połączenie.
Niektórzy opowiadają się za konwencjonalną linią kolejową łączącą Torrevieję z siecią krajową przez Orihuelę. Inni argumentują, że rozbudowa sieci tramwajowej w Alicante, potencjalnie przebiegająca przez lotnisko i gminy nadmorskie, pozwoliłaby obsłużyć więcej pasażerów.
Alternatywne propozycje obejmują technologię tramwajowo-pociągową, trasy autobusów z przewodnikiem i korytarze autobusów ekspresowych o dużej przepustowości.
Dopóki władze nie uzgodnią trasy, systemu transportu i źródła finansowania, projekt najprawdopodobniej pozostanie w fazie koncepcyjnej.
Czy pociągi rozwiążą problemy komunikacyjne w Torrevieja?
Zwolennicy kolei powinni również zachować realizm. Stacja nie wyeliminuje automatycznie korków.
Torrevieja jest rozproszona geograficznie, z rozległymi obszarami mieszkalnymi rozciągającymi się od La Mata do Los Balcones i granicy z Orihuela Costa. Wielu pasażerów nadal będzie potrzebować autobusów, rowerów, taksówek lub samochodów, aby dotrzeć do stacji.
Aby kolej mogła odnieść sukces, musiałaby zostać zintegrowana z wydajną miejską siecią autobusową, trasami dla pieszych, połączeniami rowerowymi i obiektami Park&Ride.
Lokalizacja stacji również byłaby kontrowersyjna. Centralnie położony terminal byłby wygodny, ale trudny i kosztowny w budowie. Stacja peryferyjna mogłaby być łatwiejsza w budowie, ale mniej atrakcyjna dla pasażerów, gdyby nie istniały częste połączenia przesiadkowe.
Pojawia się również pytanie, czy całoroczny popyt na usługi przewozowe uzasadniałby inwestycję, zwłaszcza poza szczytem sezonu letniego.
Krytycy mogą twierdzić, że zwiększenie częstotliwości kursowania autobusów, wprowadzenie wydzielonych pasów autobusowych i wzmocnienie bezpośrednich połączeń z lotniskiem i istniejącymi stacjami kolejowymi byłoby szybszym i znacznie tańszym rozwiązaniem.
Kwestia długoterminowego planowania
Ostatecznie dyskusja wykracza poza kwestię, czy Torrevieja powinna po prostu „wrócić swojemu pociągowi”.
Stara kolej należała do innej epoki i służyła zupełnie innemu miastu. Prawdziwe pytanie brzmi, czy dzisiejsze miasto powinno zostać włączone do nowoczesnego regionalnego systemu transportowego, zaprojektowanego z myślą o obecnej populacji i przyszłym wzroście.
Rosnąca populacja Torrevieja, społeczność międzynarodowa, przemysł turystyczny i zależność od transportu drogowego — wszystkie te czynniki przemawiają za przeprowadzeniem poważnego studium wykonalności.
Jednak takie badanie mogłoby zająć lata. Wymagałoby ono analizy popytu pasażerów, wpływu na środowisko, kosztów budowy, możliwych tras i integracji z szerszą siecią transportu publicznego. Konieczne byłoby również rzetelne porównanie kolei z ulepszonymi alternatywami opartymi na autobusach.
Przez ponad 50 lat propozycje rozbudowy kolei regularnie pojawiały się ponownie, często w okolicach wyborów, a następnie znikały, gdy uwaga polityków skupiała się gdzie indziej.
Mając na uwadze, że Torrevieja jest już miastem liczącym ponad 100 000 mieszkańców, mieszkańcy mają prawo zastanawiać się, jak długo jeszcze miasto to będzie mogło pozostać jednym z największych ośrodków miejskich i turystycznych w regionie bez bezpośredniego dostępu do sieci kolejowej.
Wybór nie sprowadza się jedynie do wyboru pociągów i autobusów. Chodzi o to, czy nadal w przeważającej mierze polegać na sieci drogowej, czy też rozwijać bardziej zróżnicowany, odporny i zrównoważony system transportu.
Czy zatem Torrevieja powinna w końcu mieć stację?
Dla wielu mieszkańców odpowiedź będzie stanowcza i oczywista. Trudniejszym pytaniem jest, czy odpowiedzialne władze są gotowe zgodzić się na realistyczny projekt i zapewnić finansowanie niezbędne do jego realizacji.
